Thứ Bảy, 20 tháng 7, 2013

HÀNH TƯỚNG CỦA THỨC / Viññāṇalakkhaṇapañho/ Milanda van dao



Milinda Vấn Đạo
Câu hỏi của Vua Milinda

Viññāṇalakkhaṇapañho

HÀNH TƯỚNG CỦA THỨC

12. “Thưa ngài Nāgasena, thức có cái gì là hành tướng?”

“Tâu đại vương, thức có sự nhận biết là hành tướng.”

“Xin ngài cho ví dụ.”

“Tâu đại vương, giống như người giữ thành, ngồi ở ngã tư giữa thành phố, có thể nhìn thấy người đang đi đến từ hướng đông, có thể nhìn thấy người đang đi đến từ hướng nam, có thể nhìn thấy người đang đi đến từ hướng tây, có thể nhìn thấy người đang đi đến từ hướng bắc. Tâu đại vương, tương tợ y như thế con người nhìn thấy cảnh sắc bằng con mắt và nhận biết sắc ấy bằng thức, nghe âm thanh bằng tai và nhận biết thinh ấy bằng thức, ngửi mùi bằng mũi và nhận biết hương ấy bằng thức, nếm vị bằng lưỡi và nhận biết vị ấy bằng thức, chạm cảnh xúc bằng thân và nhận biết xúc ấy bằng thức, nhận thức cảnh pháp bằng ý và nhận biết pháp ấy bằng thức. Tâu đại vương, tương tợ y như thế thức có sự nhận biết là hành tướng.”

“Thưa ngài Nāgasena, ngài thật khôn khéo.”


--

II. Pali


12. "Bhante nāgasena kiṃlakkhaṇā viññāṇanti?" 

"Vijānanalakkhaṇaṃ mahārāja viññāṇanti". 
"Opammaṃ karohī" ti. 

"Yathā mahārāja nagaraguttiko majjhe nagare siṅghāṭake nisinno passeyya puratthimadisato purisaṃ āgacchantaṃ, passeyya dakkhiṇadisato purisaṃ āgacchantaṃ, passeyya pacchimadisato purisaṃ āgacchantaṃ, passeyya uttaradisato purisaṃ āgacchantaṃ, evameva kho mahārāja yañca puriso cakkhunā rūpaṃ passati taṃ viññāṇena vijānāti, yañca sotena saddaṃ suṇāti taṃ
-----------
16. Rājabhogāni. (Ma. , Sīmu) 

[SL Page 058] [\x 58/] 

Viññāṇena vijānāti, yañca ghāṇena gandhaṃ ghāyati taṃ viññāṇena vijānāti, yañca jivhāya rasaṃ sāyati taṃ viññāṇena vijānāti, yañca kāyena phoṭṭhabbaṃ phusati taṃ viññāṇena vijānāti, yañca manasā dhammaṃ vijānāti taṃ viññāṇena vijānāti, evaṃ kho mahārāja vijānanalakkhaṇaṃ viññāṇanti". 

"Kallo'si bhante nāgasenā" ti. 
--


III. Tieng Duc

Mil. 2.3.13. Bewußtsein - 2.3.12. Viññāṇalakkhaṇapañho


«Welches charakteristische Merkmal aber, o Herr, besitzt das Bewußtsein (viññāna)?»
«Daß es sich der Dinge bewußt ist, o König.»
«Erläutere mir dies!»
«Gleichwie, o König, der Stadtwächter, der inmitten der Stadt am Kreuzungspunkte der vier Hauptstraßen sitzt, sehen kann, wenn einer von Osten, Westen, Norden oder Süden her kommt; ebenso auch, o König, ist man sich der Form bewußt, die man mit dem Auge sieht, des Tones, den man mit dem Ohre hört, des Duftes, den man mit der Nase riecht, des Saftes, den man mit der Zunge schmeckt, des Tastobjektes, das man mit dem Körper tastet und des geistigen Objektes, das man mit dem Geist erkennt. Demgemäß, o König, besitzt das Bewußtsein das charakteristische Merkmal, daß es sich der Dinge bewußt ist.»
«Klug bist du, ehrwürdiger Nāgasena!»

--



IV. BAN SU GIOI NGHIEM DICH:

36. Hành tướng của Thức (Vinnanalakkhana)
- Còn Thức? Đức vua hỏi - hành tướng và chức năng của nó là thế nào, đại đức?
- Thức có chức năng thứ nhất là nhận thức, chức năng thứ hai là thu thập kinh nghiệm của lộ trình tâm, tâu đại vương!
- Xin cho nghe ví dụ.
- Như người lính đứng canh cổng thành của đại vương. Người ấy thấy rõ những người đến cung điện từ hướng đông, tây, nam, bắc; biết rõ người ra kẻ vào, biết rõ là vua, quan hay dân, nam hay nữ, tâu đại vương. Ví dụ ấy như thế nào thì thức biết rõ sắc, thanh, hương, vị, xúc pháp cũng như thế ấy.
- Còn thu thập kinh nghiệm của lộ trình tâm?
- Ví như người lính canh cổng thành ấy, nhờ thói quen, nhờ kinh nghiệm mà biết rõ những người vào ra, đến đi, kẻ nào gian kẻ nào ngay; biết rõ người nào đáng kính trọng, người nào cần phải nghi ngờ, người nào mình thích và người nào mình ghét v.v... Các cảm giác (thọ), tri giác (tưởng) tham sân (hành) ở trong các tiến trình của tâm sở ấy; Thức ghi nhận, thu thập, lưu giữ kinh nghiệm cũng y như thế, tâu đại vương!

--



V. THAO LUAN

Viññāṇalakkhaṇapañho

a. Vinnana o day nghia la gi? Vinnana o day la loai thuc gi?
- La tam thuc noi chung? Bao gom ca 6 loai thuc? 
- Nhan, nhi, ti, thiet, than, y?
b. Tam/citta va thuc/vinnana
Thao luan 1. Tam (citta) va thuc (vinnana) trong ngon tu Phat hoc co su dong di the nao? (D)

- đang thảo luận câu 1. Tâm (citta), ý (mana) thức (vinanna) trong ngôn từ Phật học có sự đồng dị thế nào?
Y(mana) co the dich la tam/mind; tuy nhien chu thuc/vinnana ko the goi la mind dc.
- Khi ngu, co tam ko?
Cai gi biet, khi ngu?
-chu Vinnana trong ngu uan chinh la 121 loai tam.
Trong vdp> citta, mana, va vinnana deu dong nghia.

--
3 cau hoi lien quan den bai doc:

CAU 1: Tâm (citta) ý(màna) và thức (vññàna) trong ngôn từ Phật học có sụ đồng dị thế nào? 3 tu*` nay, trong Kinh y nghia ra sao? Con trong Vi dieu phap y nghia 3 tu*` nay ra sao?

CAU HOI 2: Y thức nghia la gi? Xin suy nghi va chia se ve vai tro cua suy tu va y thuc trong doan kinh sau day: "Khi an trú như vậy, Ta nghĩ: "Ðạo lộ này có thể đưa đến giác ngộ chăng?" Và này Bharadvaja, tiếp theo ý niệm ấy, ý thức này khởi lên nơi Ta: "Ðây là đạo lộ đưa đến giác ngộ".

CAU HOI 3: Giac quan thu 6 co y nghia gi?

CAU HOI 4: Khi ngu, tam hoat dong ra sao?










Thứ Sáu, 19 tháng 7, 2013

DAC TINH CUA TU*/ Cetanālakkhaṇapañho/ MILINDA VAN DAO




Tha cho do

Milinda Vấn Đạo
Câu hỏi của Vua Milinda

Cetanālakkhaṇapañho

HÀNH TƯỚNG CỦA TƯ

I. BAN DICH CUA SU INDACANDA:


11. “Thưa ngài Nāgasena, tư có cái gì là hành tướng?”

“Tâu đại vương, tư có sự quyết định là hành tướng và có sự tạo tác là hành tướng.”

“Xin ngài cho ví dụ.”

“Tâu đại vương, giống như người nào đó tạo ra thuốc độc rồi tự mình uống, và cho các người khác uống. Bản thân người ấy bị khổ sở, những người khác cũng bị khổ sở. Tâu đại vương, tương tợ y như thế ở đây có một người nào đó suy nghĩ với sự quyết định về điều bất thiện, do sự hoại rã của thân, do sự chết đi, bị sanh vào chốn bất hạnh, cõi khổ, nơi trừng phạt, địa ngục. Luôn cả những người học tập theo người ấy, do sự hoại rã của thân, do sự chết đi, cũng bị sanh vào chốn bất hạnh, cõi khổ, nơi trừng phạt, địa ngục.

Tâu đại vương, hoặc là giống như người nào đó tạo ra một hỗn hợp bơ lỏng, bơ đặc, dầu ăn, mật ong, đường mía rồi tự mình uống, và cho các người khác uống. Bản thân người ấy được khoái lạc, những người khác cũng được khoái lạc. Tâu đại vương, tương tợ y như thế ở đây có một người nào đó suy nghĩ với sự quyết định về điều thiện, do sự hoại rã của thân, do sự chết đi, được sanh vào chốn an vui, cõi trời. Luôn cả những người học tập theo người ấy, do sự hoại rã của thân, do sự chết đi, cũng được sanh vào chốn an vui, cõi trời. Tâu đại vương, tương tợ y như thế tư có sự quyết định là hành tướng và có sự tạo tác là hành tướng.”

“Thưa ngài Nāgasena, ngài thật khôn khéo.”

--



II. TIENG DUC:

Mil. 2.3.12. Wille - 2.3.11. Cetanālakkhaṇapañho


«Welches charakteristische Merkmal aber, o Herr, besitzt der Wille (cetanā)?»
«Das des Wollens, o König, und das des (karmischen) Gestaltens (abhisankharana).»
«Erläutere mir dies!»
«Nimm an, o König, ein Mann bereite ein Gift, trinke davon und gebe auch den anderen davon zu trinken. So würden doch sowohl er selber als auch die anderen dafür zu leiden haben. Genau so, o König, schafft da einer mit seinem Willen eine böse Tat und gerät dafür bei der Auflösung des Körpers, nach dem Tode, auf einen Abweg, eine Leidensfährte, in verstoßene Welt, zur Hölle; und auch diejenigen, die es ihm nachmachen, trifft dasselbe Los. - Nimm nun aber an, o König, ein Mann stelle ein Gemisch von Ghee (Butteröl), Butter, Öl, Honig und Zucker her, trinke davon und gebe auch den anderen davon zu trinken. So würden doch sowohl er selber, als auch die anderen sich wohl befinden. Genau so, o König, schafft da einer mit seinem Willen eine gute Tat und gelangt infolgedessen bei der Auflösung des Körpers, nach dem Tode, auf eine glückliche Fährte, in himmlische Welt; und auch diejenigen, die es ihm nachmachen, trifft dasselbe Los. Demnach, o König, besitzt der Wille das charakteristische Merkmal des Wollens und das des (karmischen) Gestaltens.»
«Klug bist du, ehrwürdiger Nāgasena!»
--

--


BAN DICH CUA SU* GIOI NGHIEM:

35. Hành tướng của Tác Ý (Cetanalakkhana)

- Đại đức cho biết luôn về Tác ý tâm sở?
- Tác ý là khởi ý, khởi ý làm việc gì đó cho mình (tự tác) hoặc cho người (tha tác).
- Trẫm muốn nghe thí dụ.
- Ví như có người chế tạo độc dược, tự mình uống rồi ép người khác uống theo. Như vậy, không những tự làm khổ mình mà còn làm khổ kẻ khác.
Trong thế gian này, có một số người tác ý làm điều ác, xui khiến kẻ khác làm điều ác; đến khi chấm dứt thọ mạng, họ đọa vào bốn đường khổ và những người làm ác kia cũng rơi vào bốn đường khổ giống nhau.
Lại nữa, ví như có người chế tạo một loại nước ngọt, ngon ngọt bổ dưỡng, tự mình uống rồi mời người khác cùng uống. Uống xong, tự mình cảm nghe sảng khoái, thích thú mà người được mời uống cũng cảm thấy thích thú, sảng khoái. Cũng vậy, có người làm việc lành, khuyến hóa kẻ khác làm việc lành; đến khi chấm dứt thọ mạng, cả mình và người đều được hóa sanh đến cảnh trời an vui, sung sướng.
Như vậy, Tác ý này chính là nghiệp đấy, tâu đại vương!
- Hay lắm.

***

IV. PALI
11. "Bhante nāgasena kiṃlakkhaṇā cetanā?" Ti. 

"Cetayitalakkhaṇā mahārāja cetanā abhisaṅkhāralakkhaṇā cā" ti. 

"Opammaṃ karohī" ti. 

"Yathā mahārāja kocideva puriso visaṃ abhisaṅkharitvā attanā ca piveyya, pare ca pāyeyya, so attanā'pi dukkhito bhaveyya, pare'pi dukkhitā bhaveyyuṃ, evameva kho mahārāja idhekacco puggalo akusalaṃ kammaṃ cetanāya cetayitvā kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinīpātaṃ nirayaṃ uppajjeyya, ye'pi tassa anusikkhanti te'pi kāyassabhedā parammaraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti. Yathā vā pana mahārāja kocideva puriso sappinavanītatelamadhuphāṇitaṃ ekajjhaṃ abhisaṅkharitvā attanā ca piveyya, pare ca pāyeyya, so attanā sukhito bhaveyya, pare'pi sukhitā bhaveyyuṃ, [PTS Page 062] [\q 62/] evameva kho mahārāja idhekacco puggalo kusalaṃ kammaṃ cetanāya cetayitvā kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. Ye'pi tassa anusikkhanti, te'pi kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti. Evameva kho mahārāja cetayitalakkhaṇā cetanā abhisaṅkhāralakkhaṇā cā" ti. 

"Kallo'si bhante nāgasenā" ti, 

---
V. THAO LUAN





1. CAU HOI 1: Xin cho định nghĩa về từ vựng “ Tư- Cetana”?

- Cetana= chu? tam./ co y dinh/ co chu truong.

Cau hoi phu: Tam so Cetana/tu* khac voi tam so manasikara/ tac y ra sao?

2. CAU HOI 2: Chu "Cetana" duoc Duc Phat dung trong hai cau Phat ngon: "Nhu Lai noi tu chinh la nghiep" va cau "Nhu Lai noi tu chinh la gioi" khac nhau the nao ve y nghia?

3. CAU HOI 3: Xin cho biết vai trò của tư trong những tâm vô nhân?
4. CAU 4: Tại sao theo A Tỳ Đàm thì hành động vô tình hay cố ý đều chỗ chu? tâm ( hay là tư)?

5. CAU HOI 5: Neu 1 nguoi lai xe, con trung bay vo kieng xe. Neu lay xe, se tao nghiep ac. Vay thi xu li ra sao theo dao Phat?

6. CAU HOI 6: Mot thuoc to* lu.a minh xai thi giet nhieu con tam ..Dung to lua nhu vay, co lien doi ve nghiep ra sao?








Thứ Năm, 18 tháng 7, 2013

DAC TINH CUA TU*O*?NG/ Saññālakkhaṇapañho/ MILINDA VAN DAO



Milinda Vấn Đạo
Câu hỏi của Vua Milinda

Saññālakkhaṇapañho

HÀNH TƯỚNG CỦA TƯỞNG

I. Ban dich cua Su Indacanda:


10. “Thưa ngài Nāgasena, tưởng có cái gì là hành tướng?”

“Tâu đại vương, tưởng có sự tự nhận biết là hành tướng. Tự nhận biết điều gì? Tự nhận biết màu xanh, tự nhận biết màu vàng, tự nhận biết màu đỏ, tự nhận biết màu trắng, tự nhận biết màu tím. Tâu đại vương, tưởng có sự tự nhận biết là hành tướng nghĩa là như vậy.”

“Xin ngài cho ví dụ.”

“Tâu đại vương, giống như viên quan giữ kho của đức vua sau khi đi vào nhà kho nhìn thấy và tự nhận biết các vật thể, các của cải thuộc về đức vua, là có màu xanh vàng đỏ trắng tím. Tâu đại vương, tương tợ y như thế tưởng có sự tự nhận biết là hành tướng.”

“Thưa ngài Nāgasena, ngài thật khôn khéo.”
--
http://www.paliviet.info/VHoc/45/Mil_02.htm#04



II Ban Pali

10. Saññālakkhaṇapañho

10. "Bhante nāgasena kiṃlakkhaṇā saññā?" Ti.

"Sañjānanalakkhaṇā mahārāja saññā. Kiṃ sañjānāti? Nīlampi sañjānāti, pītampi sañjānāti, lohitampi sañjānāti, odātampi sañjānāti, mañjeṭṭhampi sañjānāti, evaṃ kho mahārāja sañjānanalakkhaṇā saññā" ti.

"Opammaṃ karohī" ti.

[SL Page 057] [\x 57/]

"Yathā mahārāja rañño bhaṇḍāgāriko bhaṇḍāgāraṃ pavisitvā nīlapītalohitodātamañjeṭṭhāni rājabhoggāni-16. Rūpāni passitvā sañjānāti, evameva kho mahārāja sañjānanalakkhaṇā saññā" ti.

"Kallo'si bhante nāgasenā" ti.
--


III. BAN TIENG DUC

Mil. 2.3.11. Wahrnehmung - 2.3.10. Saññālakkhaṇapañho


«Welches charakteristische Merkmal aber, o Herr, besitzt die Wahrnehmung?»

«Das Merkmal des Wahrnehmens, o König. Und was nimmt man wahr? Blaue oder gelbe oder rote oder weiße oder braune Farben nimmt man wahr (*). Insofern, o König, besitzt die Wahrnehmung das charakteristische Merkmal des Wahrnehmens.»

«Erläutere mir dies!»

«Gleich wie, o König, der Schatzmeister eines Fürsten, wenn er in die Schatzkammer eintritt und die Gegenstände erblickt, seines Fürsten Schätze Sofort an ihrer blauen, gelben, roten, weißen und braunen Farbe erkennt: genau so, o König, besitzt die Wahrnehmung das charakteristische Merkmal des Wahrnehmens.»

«Klug bist du, ehrwürdiger Nāgasena!»

--


34. Hành tướng của Tưởng (Sannalakkhana)

- Vậy thì Tưởng tâm sở? Đức vua hỏi.
- Là ghi nhận, chụp bắt cái tướng tổng quát của vật, ấy là Tưởng, tâu đại vương .
- Xin cho ví dụ.
- Ví như đại vương có một vị quan giữ kho siêng năng và cần mẫn trong bổn phận của mình. Tất cả những tài sản quý giá, ngọc ngà, châu báu... y đều nắm vững số lượng một cách tổng quát... chính xác, rõ ràng và không bao giờ nhầm lẫn. Nhận biết, chụp bắt, ghi nhận cái tổng quát ấy là chức năng của Tưởng, tức là tri giác đấy, tâu đại vương!


Thứ Tư, 17 tháng 7, 2013

Các biểu đồ Vi Diệu Pháp

Gioi thieu:
Gioi thieu voi ban doc cac bieu do ve Vi dieu phap do Binh An Son suu tap de tren dia chi:


Các biểu đồ Vi Diệu Pháp









































































Chân thành cám ơn đạo hữu Lê Trung Thành đã gửi tặng các bản đồ hoạ vi tính
(Bình Anson, 03-2004)

Phụ đính 2006:
(Bình Anson sưu tập, tháng 5-2006)
1. Bảng nêu Vi Diệu Pháp (1)

2. Bảng nêu Vi Diệu Pháp (2)

3. Lược đồ tổng quát

4. Lược đồ Sở hữu tâm (Tâm sở)

5. Biệt cảnh

6. Bảng nêu Vi Diệu Pháp (3)

7. Liệt kê chi tiết bảng nêu VDP
              

8. Tóm tắt các pháp


http://www.budsas.org/uni/u-vdp/vdp-bieudo.htm

HÀNH TƯỚNG CỦA THỌ/Vedanālakkhaṇapañho/ MILINDA VAN DAO/




Milinda Vấn Đạo
Câu hỏi của Vua Milinda



Vedanālakkhaṇapañho


HÀNH TƯỚNG CỦA THỌ

I. BAN A/ SU INDACANDA DICH:


9. “Thưa ngài Nāgasena, thọ có cái gì là hành tướng?”

“Tâu đại vương, thọ có sự cảm nhận là hành tướng và sự kinh nghiệm là hành tướng.”

“Xin ngài cho ví dụ.”

“Tâu đại vương, giống như người nào đó làm việc phục vụ cao quý đến đức vua, đức vua hoan hỷ ban phần thưởng cho người ấy. Với phần thưởng ấy, người ấy đạt được, có được, hưởng được năm phần dục lạc. Người ấy khởi ý như sau: ‘Trước đây, quả là ta đã làm việc phục vụ cao quý đến đức vua, đức vua hoan hỷ đã ban phần thưởng cho ta đây. Do nhân ấy ta đây nhận biết thọ này có hình thức như vầy.’

Tâu đại vương, hoặc là giống như người nào đó đã làm việc thiện, do sự hoại rã của thân, do sự chết đi, được sanh vào chốn an vui, cõi trời. Tại đó, người ấy đạt được, có được, hưởng được năm phần dục lạc thiên đường. Người ấy khởi ý như sau: ‘Trước đây, quả là ta đã làm việc thiện. Do nhân ấy, ta đây nhận biết thọ này có hình thức như vầy.’ Tâu đại vương, tương tợ y như thế thọ có sự cảm nhận là hành tướng và sự kinh nghiệm là hành tướng.”

“Thưa ngài Nāgasena, ngài thật khôn khéo.”

--
Cau hoi on tap bai hoc truoc:

Cau hoi 1: Cau sanh duyen la gi?
Cau hoi 2: 3 thanh to can tran thuc tao thanh xuc.
VDP noi den thuoc tanh xuc, la chi phap. Nhu vay Xuc la don vi hay la su gap go can tran va thuc?
- Nagasena tra loi theo VDP.
- xuc la tam so, la thanh to cua tam.(7 thanh to), nhung khi nghe xuc = can+tran+thuc.

Tu vung

- Vedanālakkhanapañho

- anubhavana >/erleben/ experiencing/ tra?i qua/ sensation or physical sensibility/ cam giac hoac cam giac vat ly





II. BAN B/ SU GIOI NGHIEM DICH:

33. Hành tướng của Thọ (Vedanalakkhana)
- Thế Thọ tâm sở có hành tướng thế nào, ra sao, để dễ nhận biết, thưa đại đức?

- Khi nào có khổ, lạc, xả, thì đấy được gọi là Thọ tâm sở, tâu đại vương .

- Xin cho nghe ví dụ.
- Ví như đại đức thuở mới lập quốc, đã ban thưởng trọng hậu cho các bậc công thần, tức là những người đã từng xông pha trận mạc lập được nhiều chiến công hiển hách cho đại vương. Vị công thần ấy sau khi được đại vương ban cho chức vị, phẩm hàm, bổng lộc nên y đã sống một đời vinh hoa phú quý. Sống đời vinh hoa phú quý, được cảm thọ rất nhiều lạc thú về ngũ dục - chính là Thọ đấy, tâu đại vương!

Lại nữa, ví như có người, thuở bình sanh ưa làm việc lành, tích lũy điều hành, biết giữ giới, biết bố thí, sau khi thân hoại mạng chung được sanh lên cõi trời, cảm thọ năm loại dục lạc đó là thiên sắc, thiên thanh, thiên hương v.v...Cảm thọ năm loại thiên lạc ấy là thọ đấy, tâu đại vương!

- Cảm ơn đại đức .

--

III. BAN TIENG DUC


Mil. 2.3.10. Gefühl - 2.3.9. Vedanālakkhaṇapañho


Welches charakteristische Merkmal aber, o Herr, besitzt das Gefühl (vedanā)?»
«Das des Gefühltwerdens und Empfindens, o König.»
«Erläutere mir dies!»
«Nimm an, o König, es verrichte einer seinem Fürsten einen Dienst. Und weil der König mit ihm zufrieden sei, gebe er ihm ein Amt, das ihn in den Stand setze, im Besitze und Genusse der Sinnesfreuden sein Leben zu verbringen. Und der Gedanke komme ihm: <Freilich ich habe dem Könige früher einen Dienst geleistet. Und weil der König mit mir zufrieden war, hat er mir das Amt übertragen. Daher empfinde ich solche Gefühle.> - Oder da hat einer, o König, gute Taten verübt und gelangt infolgedessen bei der Auflösung des Körpers, nach dem Tode, auf glückliche Fährte, in himmlische Welt, wo er im Besitze und Genusse der Sinnesfreuden sein Leben verbringt. Und der Gedanke kommt ihm: <Freilich, weil ich früher gute Taten verübt habe, darum empfinde ich nun solche Gefühle.> - Somit, o König, besitzt das Gefühl das charakteristische Merkmal des Fühlens und Empfindens.»
«Klug bist du, ehrwürdiger Nāgasena!»

---




IV. Ban tieng Pali

9. "Bhante nāgasena kiṃlakkhaṇā vedanā?" Ti. 

"Vedayitalakkhaṇā mahārāja vedanā anubhavalakkhaṇā cā" ti. 

"Opammaṃ karohī" ti. 

"Yathā mahārāja kocideva puriso rañño adhikāraṃ kareyya, tassa rājā tuṭṭho adhikāraṃ dadeyya, so tena adhikārena pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhuto paricareyya, tassa evamassa 'mayā kho pubbe rañño adhikāro kato. Tassa me rājā tuṭṭho adhikāraṃ adāsi. Svāhaṃ tato nidānaṃ imaṃ evarūpaṃ vedanaṃ vediyāmī'ti, yathā vā pana mahā rāja [PTS Page 061] [\q 61/] kocideva puriso kusalaṃ kammaṃ katvā kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyya, so tattha dibbehi pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhuto paricareyya, tassa evamassa 'ahaṃ kho pubbe kusalaṃ kammaṃ akāsiṃ, so'haṃ tato nidānaṃ imaṃ evarūpaṃ vedanaṃ vediyāmī'ti, evameva kho mahārāja vedayitalakkhaṇā ceva vedanā, anubhavanalakkhaṇā cā"ti, 

"Kallo'si bhante nāgasenā"ti. 

--

http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/sltp/Mil_utf8.html#pts.025

X. THAO LUAN

CAU HOI 1: Xin dinh nghia va neu su khac biet giua hai tu: "vedayita" va "anubhavana"

CAU HOI 2: Khi noi den “ sự hướng cảnh” trong thọ thì nên hiểu thế nào với thọ khổ và thọ ưu?

CAU HOI 3: Xin cho mot thi du de lam ro hai trang thai "cam" va "tho" khong co truoc sau ma chi la khia canh cua mot trang thai

CAU 4: Khi ta y' thức rằng biết mình may mắn, mình hạnh phúc thì ý thức đó có liên quan gì với sự nhận biết của cảm thọ?




Thứ Ba, 16 tháng 7, 2013

SỰ GẶP GỠ CỦA CĂN, CẢNH VÀ THỨC/8. Phassalakkhaṇapañho/ Milinda Vấn Đạo




Milinda Vấn Đạo
Câu hỏi của Vua Milinda

Phassalakkhaṇapañho

Cau hoi ve dac tinh cua xuc
Phassa= xuc
lakkhana= dac tinh/ tuong mao/ hinh chat
SỰ GẶP GỠ CỦA CĂN, CẢNH VÀ THỨC

Ban A/ Su Indacanda dich:


8. Đức vua đã nói rằng: “Thưa ngài Nāgasena, có phải ý thức sanh lên ở nơi nào thì xúc, thọ cũng sanh lên ở nơi ấy?”

“Tâu đại vương, đúng vậy. Ý thức sanh lên ở nơi nào thì xúc cũng sanh lên ở nơi ấy, thọ cũng sanh lên ở nơi ấy, tưởng cũng sanh lên ở nơi ấy, tư cũng sanh lên ở nơi ấy, tầm cũng sanh lên ở nơi ấy, tứ cũng sanh lên ở nơi ấy, tất cả các pháp có thọ đứng đầu cũng sanh lên ở nơi ấy.”

“Thưa ngài Nāgasena, xúc có cái gì là hành tướng?”

“Tâu đại vương, xúc có sự chạm vào là hành tướng.”

“Xin ngài cho ví dụ.”

“Tâu đại vương, giống như hai con cừu húc nhau. Trong hai con cừu ấy, một con cừu được xem như là mắt, con cừu thứ hai được xem như là cảnh sắc. Sự va chạm nhau của chúng được xem như là xúc.”

“Xin ngài cho thêm ví dụ.”

“Tâu đại vương, giống như hai bàn tay được vỗ vào nhau. Trong hai bàn tay ấy, một bàn tay được xem như là mắt, bàn tay thứ hai được xem như là cảnh sắc. Sự va chạm nhau của chúng được xem như là xúc.”

“Xin ngài cho thêm ví dụ.”

“Tâu đại vương, giống như hai chập chõa được vỗ vào nhau. Trong hai chập chõa ấy, một chập chõa được xem như là mắt, chập chõa thứ hai được xem như là cảnh sắc. Sự va chạm nhau của chúng được xem như là xúc.”

“Thưa ngài Nāgasena, ngài thật khôn khéo.” 


--


Ban B/ Su Gioi Nghiem dich:

32. Hành tướng của Xúc (Phassalakkhana)
Đức vua Mi-lan-đà hỏi tiếp:

- Còn xúc tâm sở thì thế nào? Khi nhãn thức sanh khởi thì xúc tâm sở có cùng sanh khởi chăng?

- Cũng cùng sanh khởi. Khi nhãn thức sanh, không phải chỉ có xúc tâm sở cùng sanh mà những tâm sở khác cùng biến hành sanh khởi: thọ, tưởng, tư, nhất tâm v.v... như bần tăng đã trình bày cho đại vương nghe rồi.

- Đúng vậy, trẫm có nghe rồi nhưng chưa nắm vững lắm. Đại đức hãy giảng cho trẫm nghe về hành tướng của xúc ấy là thế nào?
- Xúc là đụng chạm, chạm nhau, giao nhau...

- Đại đức cho xin ví dụ?

- Như hai con dê đấu nhau, hai cái sừng của chúng đụng nhau. Cái sừng của con này là nhãn căn, sừng của con kia là sắc trần; và chỗ mà hai cái sừng của chúng chạm nhau chính là xúc. Ví như hai bàn tay vỗ vào nhau, chỗ mà hai bàn tay chạm vào nhau là xúc. Ví như cái nồi mới chồng lên cái nồi cũ, chỗ tiếp giáp hai cái nồi là xúc.
Nói tóm lại, con mắt giao tiếp với sắc thì có nhãn xúc. Lỗ tai giao tiếp với âm thanh thì có nhĩ xúc. Cái mũi giao tiếp với mùi hương thì có tỷ xúc. Cái lưỡi giao tiếp với vị thì có thiệt xúc. Cái thân giao tiếp với vật trơn, nhám thì có thân xúc. Cái ý giao tiếp với pháp thì có ý xúc. Xúc là cái giao tiếp, là cái gạch nối, là cái va chạm, cái đụng nhau giữa căn và trần, tâu đại vương .

- Hay lắm. Thật rõ ràng.

--


Ban Pali

8. Phassalakkhaṇapañho

8. Rājā āha: "bhante nāgasena yattha manoviññāṇaṃ uppajjati phasso'pi vedanā'pi tattha uppajjatī?" Ti. 
 
"Āma mahārāja, yattha manoviññāṇaṃ uppajjati, phassopi tattha uppajjati, vedanā'pi tattha uppajjati, saññā'pi tattha uppajjati, cetanā'pi tattha uppajjati, vitakko'pi tattha uppajjati, vicāro'pi tattha uppajjati. Sabbe'pi phassapamūkhā dhammā tattha uppajjantī"ti. 
 
"Bhante nāgasena kiṃlakkhaṇo phasso?" Ti. 
 
"Phusanalakkhaṇo mahārāja phasso" ti. 
"Opammaṃ karohī" ti. 
 
[SL Page ' 56] [\x 56/] 
 
"Yathā mahārāja dve meṇḍā yujjheyyuṃ, tesu yathā eko meṇḍo, evaṃ cakkhu daṭṭhabbaṃ. Yathā dutiyo meṇḍo evaṃ rūpaṃ daṭṭhabbaṃ. Yathā tesaṃ sannipāto, evaṃ phasso daṭṭhabbo" ti. 
 
"Bhiyyo opammaṃ karohī" ti. 
 
"Yathā mahārāja dve pāṇī vajjeyyuṃ, tesu yathā eko pāṇī, evaṃ cakkhu daṭṭhabbaṃ. Yathā dutiyo pāṇi, evaṃ rūpaṃ daṭṭhabbaṃ. Yathā tesaṃ sannipāto, evaṃ phasso daṭṭhabbo" ti. 
 
"Kallo'si bhante nāgasenā" ti. 

--
BAN TIENG DUC

Mil. 2.3.9. Sinneneindruck - 2.3.8. Phassalakkhaṇapañho


«Welches charakteristische Merkmal aber, o Herr, besitzt der Sinneneindruck (phassa)?»
«Das der Berührung, o König.»
«Erläutere mir dies!»
«Es ist gerade so, o König, wie wenn zwei Widder miteinander kämpften. Den einen Widder nämlich hat man dabei als das Sehorgan zu betrachten, den anderen als das Sehobjekt und das Zusammentreffen beider als den Sinneneindruck.»
«Gib mir ein weiteres Gleichnis!»
«Der Vorgang läßt sich ebenfalls mit Händeklatschen vergleichen. Dabei hat man die eine Hand als das Sehorgan zu betrachten, die andere als das Sehobjekt und das Zusammenklatschen beider als den Sinneneindruck.»
«Gib mir noch ein weiteres Gleichnis!»
«Man mag den Vorgang auch noch ferner mit dem Zusammenschlagen zweier Zymbeln vergleichen. Dabei ist die eine Zymbel das Sehorgan, die andere das Sehobjekt und das Zusammenschlagen beider der Sinneneindruck.»
«Klug bist du, ehrwürdiger Nāgasena!»

--

***
Vai tai lieu ve de tai Phassa/ xuc

VI. XÚC (Phassa)
Salàyatana paccayà phasso (skt sparsa), tùy thuộc nơi Lục Căn phát sanh Xúc. Trong câu này chúng ta thấy đề cập đến Lục Căn (sáu àyatanas) nhãn, nhĩ v.v... tức là sáu căn nằm bên trong chúng ta (ajjhàttika - àyatana). Bên ngoài thể xác vật chất này có năm đối tượng (cũng gọi là cảnh), tương xứng theo thứ tự với năm giác quan: sắc, thinh, hương vị, xúc; và sau cùng là pháp, đối tượng hay cảnh của Ý. Sáu ngoai cảnh này được gọi là Lục Trần (bàhira-àyatana). Lục Trần là thức ăn đối với Lục Căn của con người. Do đó Lục Căn và Lục Trần (bàhira-àyatan). Lục Trần là thức ăn đối với Lục Căn của con người. Do đó Lục Căn và Lục Trần liên quan mật thiết với nhau. Mặc dầu có sự liên hệ thuộc về cơ năng giữa khả năng nhạy của Lục Căn và đối tượng của nó là Lục Căn, chỉ do Thức (Vinnàna) mới có sự hay biết. Vì lẽ ấy ta nói rằng "thức phát sanh do mát (nhãn) và hình sắc (sắc) được gọi là nhãn thức".
Khi có đủ cả hai yếu tố, mắt và hình sắc, nhãn thức phát sanh tùy thuộc nơi hai yếu tố ấy. Cùng thế ấy khi có tai (nhĩ) và tiếng động (thinh), mũi (tỷ) và mùi (hương) v.v... tư tưởng (ý) và đối tượng của ý (pháp).
Khi mắt, hình sắc, và nhãn thức hợp lại, sự trùng hợp ấy là Xúc. Do Xúc phát sanh Thọ, v.v... [11]
Như vậy, rõ ràng Xúc (Phassa) phát sanh do cả hai, Lục Căn và Lục Căn, tạo điều kiện.

Tóm tắt, tùy thuộc nơi Lục Căn phát sanh Xúc có nghĩa là: nhãn thúc páht sanh do mắt, nhĩ xúc phát sanh do tai, tỷ xúc phát sanh do mũi, thiệt xúc phát sanh do lưỡi, thân xúc phát sanh do cơ thể, và pháp xúc phát sanh do tâm, tạo điều kiện.

THAO LUAN

CAU HOI 1: Khi nói rằng " Do hội đủ duyên các pháp hiện khởi; không nên nói rằng trước đó nằm ở đâu". Điều nầy có ý nghĩa quan trọng thế nào trong Phật học?

CAU HOI 2: Khi nói xúc duyên thọ thì phải chăng có xúc rồi mới có thọ? Hay thọ vốn có mặt trong thức?

CAU HOI 3: Theo A Tỳ Đàm thi ngũ song thức là quả của nghiệp. Nếu vậy có nên nói là người tu tập có thể lựa chọn cảnh để tiếp xúc?

CAU HOI 4: Xúc được hiểu là sự gặp gỡ của căn, cảnh và thức thì có cần nói xúc là một tâm sở chăng?

CAU 5: Bài học về "xúc"  dạy chúng ta điều gì về đời sống hằng ngày?


CAU HOI 6: Tại sao xúc được gọi là "xúc thực", một trong tứ thực?