Thứ Sáu, 6 tháng 9, 2013

8 NOI CAN TRANH KHI THAO LUAN/ Aṭṭhamantavināsakapuggalā/ MILINDA VAN DAO



MILINDAPAÑHAPĀLI

MILINDA VẤNĐẠO


Aṭṭhamantavināsakapuggalā



00. TU VUNG:





I SU* INDACANDA DICH:




VII. PHẨM XÁC ĐỊNH CÁC PHÁP VÔ SẮC


2. Sau đó, đức vua đã đi vào khu rừng rậm tách biệt cùng với vị thầy và đã nói điều này: “Thưa ngài Nāgasena, ở đây người có ý định thảo luận có tám nơi cần xa lánh. Người có sự hiểu biết không thảo luận ở những nơi ấy. Vấn đề dầu đã được thảo luận sẽ bị đổ vỡ, không thành tựu. Là tám nơi nào?
Nơi không bằng phẳng nên được xa lánh,
có sự lo sợ nên được xa lánh,
nơi có gió mạnh nên được xa lánh,
nơi được che kín nên được xa lánh,
nơi của chư Thiên nên được xa lánh,
đường lộ nên được xa lánh,
chỗ qua lại nên được xa lánh,
bến nước nên được xa lánh,
tám nơi này nên được xa lánh.”
3. Vị trưởng lão đã nói rằng: “Có điều sai trái gì ở nơi không bằng phẳng, có sự lo sợ, có gió mạnh, được che kín, ở nơi của chư Thiên, ở đường lộ, ở chỗ qua lại, ở bến nước?”
“Thưa ngài Nāgasena, vấn đề được thảo luận ở nơi không bằng phẳng sẽ tản mạn, tiêu tan, nhỏ giọt, không thành tựu.
Ở nơi có sự lo sợ thì tâm ý bị khuấy động. Khi bị khuấy động thì không theo dõi vấn đề một cách đúng đắn.
Ở nơi có gió mạnh thì âm thanh không rõ.
Ở nơi được che kín thì nhiều người đứng nghe lén.
Ở nơi của chư Thiên vấn đề được thảo luận trở thành nghiêm trọng.
Ở đường lộ vấn đề được thảo luận trở thành vô bổ.
Ở chỗ qua lại trở nên thất thường.
Ở bến nước trở nên lộ liễu.
Vậy ở đây là:
Nơi không bằng phẳng, có sự lo sợ, có gió mạnh, được che kín, được chư Thiên ngự, đường lộ, chỗ qua lại, bến nước, tám nơi này nên được xa lánh.”


II. PALI

2. Atha so gurunā saha pavivittaṃ pavanaṃ pavisitvā idamavoca: "bhante nāgasena idha purisena mantayitukāmena aṭṭhaṭṭhānāni parivajjayitabbāni bhavanti. Na tesu ṭhānesu viññū puriso atthaṃ manteti. Mantito'pi attho paripaṭati, na sambhavati. Katamāni aṭṭhaṭṭhānāni? 
 
Visamaṭṭhānaṃ parivajjanīyaṃ, 
Sabhayaṃ parivajjanīyaṃ, 
Ativātaṭṭhānaṃ parivajjanīyaṃ, 
Paṭicchannaṭṭhānaṃ parivajjanīyaṃ, 
Devaṭṭhānaṃ parivajjanīyaṃ, 
Pantho parivajjanīyo, saṃkamo parivajjanīyo, 
Udakatitthaṃ parivajjanīyaṃ, 
Imāni aṭṭhaṭṭhānāni parivajjanīyānī" ti. 
[SL Page 089] [\x 89/] 
 
3. Thero āha: "ko doso visamaṭṭhāne, sabhaye, ativāte, paṭicchanne, devaṭṭhāne, patthe. Saṃkame-22. Udakatitthe"? Ti. 
 
"Visame [PTS Page 092] [\q 92/] bhante nāgasena mantito attho vikirati vidhamati paggharati na sambhavati. 
 
Sabhaye mano santasati. Santasite na sammā atthaṃ samanupassati.
 
Ativāte saddo avibhuto hoti. 
Paṭicchanne upassutiṃ tiṭṭhanti. 
Devaṭṭhāne mantito attho garukaṃ pariṇamati. 
Panthe mantito attho tuccho bhavati. 
Saṃkame cañcalo bhavati, 
Udakatitthe pākaṭo bhavati bhavatīha- 
 
"Visamaṃ sabhayaṃ ativāto paṭicchannaṃ devanissitaṃ
Pantho ca saṃkamo titthaṃ aṭṭhete parivajjiyā" ti. 


III. TIENG DUC

4. Kapitel

Mil. 4.1.1. Zur Diskussion ungeeignete Plätze - Aṭṭhamantavināsakapuggalā


Der König begab sich daher zusammen mit seinem Meister an eine abgeschiedene Stelle im Walde und sprach: "Wer da eine Diskussion führen will, ehrwürdiger Nāgasena, der sollte acht Plätze meiden. Denn an solchen Plätzen mag kein verständiger Mensch eine Sache besprechen. Geschieht es aber dennoch, so gerät die Sache auseinander und führt zu nichts. Welches aber sind diese acht Plätze? 
  • Ein unebener Platz, 
  • ein Platz, der gefährlich ist 
  • oder zu windig 
  • oder versteckt 
  • oder den Göttern geweiht, 
  • eine Straße, 
  • eine Brücke und 
  • ein Badeplatz. 
Diese acht Plätze sollten dabei gemieden werden."
"Welche Fehler besitzen denn derartige Plätze?" warf der Ordensältere ein.
"Auf unebenem Boden, ehrwürdiger Nāgasena, gerät die Diskussion auseinander, wird zerrissen, gestört, macht keinen Fortschritt. 
In gefährlichen Plätzen ist der Geist aufgeregt und infolge der Aufregung bekommt man kein klares Bild. 
  • An einem windigen Platze kann man die Stimme nicht deutlich vernehmen. 
  • An einem versteckten Platze finden sich Lauscher ein. 
  • An einem den Göttern geweihten Platze wird die Sache leicht zu ernst genommen. 
  • Auf der Straße wird die Sache hinfällig, 
  • auf einer Brücke gerät sie gleichsam ins Schwanken, und 
  • an einem Badeplatze wird sie das Gemeingut aller. 
Deshalb heißt es auch:

    Sei's Wind, Gefahr, Unebenheit,
    Ein Heiligtum, sei s ein Versteck,
    Ein Weg, ein Steg, ein Badeplatz:
    Da meid man jede Diskussion."

--
IV. SU* GIOI NGHIEM DICH:

Ngày thứ tám, đức vua Mi-lan-đà thọ thực sớm, với hỷ và an, với từ bi tâm tỏa mát ở khí sắc, ngài đi chào hỏi mọi người với những lời vui vẻ đầy từ ái. Sau đo, với oai nghi đỉnh đạc và trầm tịnh, với ý được thu liễm, với tâm đầy hoan hỷ, với trí trong sáng và rỗng rang; đức vua đi bộ thanh thản đến chùa gặp đại đức Na-tiên, hai tay chấp lại đặt lên giữa đỉnh đầu, rồi bạch như sau:
- Đại đức Na-tiên tôn kính! Hôm nay trẫm muốn hội diện với ngài để hỏi về những câu hỏi có ý nghĩa sâu kín. Như mặt đất bí mật thường ẩn chứa của báu, như khu rừng thanh vắng thường để dành cho các sa môn tĩnh tu; những câu hỏi mà trẫm sẽ hỏi ngài đây cũng phải được tìm chỗ thích hợp, phải tránh xa tám điều cấm kị, nếu không, cuộc diện đàm của chúng ta sẽ bị hư hỏng.
- Đại vương cứ nói.
- Thứ nhất là phải tìm chỗ bằng phẳng, tránh chỗ gồ ghề, lồi lõm, chỗ chông chênh, chỗ có khe vực nguy hiểm. Thứ hai là tránh chỗ sẽ phát sanh nhiều sợ hãi. Thứ ba là tránh chỗ có gió mạnh, gió dữ, gió độc, gió lạnh. Thứ tư, tránh chỗ quá kín đáo như mật thất hoặc hang động. Thứ năm là tránh chỗ người ta hay đến để cúng vái cầu khấn chư thiên hoặc thọ thần. Thứ sáu, tránh chỗ gần đường cái quan, gần lối đi mà bộ hành thường qua lại. Thứ bảy, tránh chỗ gần thị thành, chợ búa. Thứ tám là tránh chỗ gần bến nước, giếng nước. Đó là 8 chỗ không thích hợp cho những câu hỏi vềMendaka, thưa đại đức.
- Bần tăng đã hiểu lý do, nhưng đại vương hãy cứ giải thích một cách rộng rãi theo ý mình.
- Vâng. Chỗ bằng phẳng chỉ đơn giản là để dễ dàng thay đổi oai nghi mà không ngại vấp té vô ích. Chỗ không có thú dữ như cọp, beo, rắn độc để khỏi phát sanh sợ hãi. Chỗ có các loại gió dữ, gió mạnh, ác phong, hàn phong sẽ khiến dễ bị nhiễm cảm, nhức đầu, sổ mũi. Không tới chỗ quá kín đáo để tránh sự tò mò, dòm ngó, nghi vấn của nhiều người. Còn tránh bốn chỗ sau là tránh sự đông đúc của bá tánh, tránh ồn ào, huyên náo, hỗn tạp dễ bị phân tâm, không chuyên nhất cho sự suy nghĩ tế vi và sâu kín. Ý nghĩa, lý do của tám điều cấm kỵ là vậy, thưa đại đức!
- Hay lắm - đại đức Na-tiên gật đầu tán thán - đại vương quả là người chu đáo nhất thế gian này.



khong thay

V. TIENG ANH


Chapter 8
The Solving of Dilemmas (I)
After pondering the whole night on the
discussions he had had with Nàgasena, the
king took upon himself eight vows: “For
these seven days I will decide no case of
law, I will harbour no thought of desire,
hatred or delusion. Towards all servants and dependants I
shall be humble. I shall watch carefully over every bodily
act and my six senses. I shall fill my mind with lovingkindness
for all beings.”
Then he desired to talk with Nàgasena alone saying,
“There are eight places to be avoided by him who wants to
discuss deeply: uneven ground where the matter considered
becomes scattered, verbose, diffuse and comes to
nothing; unsafe places where the mind is disturbed by fear
and so does not perceive the meaning clearly; windy places
where the voice is indistinct; in secluded places there may
be eavesdroppers; in sacred places the subject of discussion
may be diverted to the serious surroundings; on a road it
may become banal; on a bridge it may become unsteady
and wavering; and at a public bathing place it would become
a matter of common talk.


VI. BAN DICH CUA CAO HUU DINH

khong thay

Thứ Năm, 5 tháng 9, 2013

MOT CONG VIEC KHO LAM / Samuddapañho/ MILINDA VAN DAO



MILINDAPAÑHAPĀLI

MILINDA VẤNĐẠO


Samuddapañho



00. TU VUNG:





I SU* INDACANDA DICH:




VII. PHẨM XÁC ĐỊNH CÁC PHÁP VÔ SẮC


16. Vị trưởng lão đã nói rằng: “Tâu đại vương, có phải hành động khó khăn đã được đức Thế Tôn thực hiện?”
“Thưa ngài, hành động khó khăn đã được đức Thế Tôn thực hiện là gì?”
“Tâu đại vương, hành động khó khăn đã được đức Thế Tôn thực hiện là việc xác định đối với các pháp không có hình tướng là tâm và sở hữu tâm đang diễn tiến ở một đối tượng đã được nói ra: ‘Đây là xúc, đây là thọ, đây là tường, đây là tư, đây là tâm.”
“Xin ngài cho ví dụ.”
“Tâu đại vương, giống như người nào đó đi vào biển cả bằng thuyền, lấy nước bằng bụm tay, rồi nếm bằng lưỡi. Tâu đại vương, phải chăng người ấy có thể biết được rằng: ‘Đây là nước của sông Gaṅgā, đây là nước của sông Yamunā, đây là nước của sông Aciravatī, đây là nước của sông Sarabhū, đây là nước của sông Mahī’?”
“Thưa ngài, là việc khó khăn để biết được.”
“Tâu đại vương, việc đã được đức Thế Tôn thực hiện còn khó hơn việc đó nữa là việc xác định các pháp không có hình tướng là tâm và sở hữu tâm đang diễn tiến ở một đối tượng đã được nói ra: ‘Đây là xúc, đây là thọ, đây là tường, đây là tư, đây là tâm.’”
Đức vua đã vô cùng hoan hỷ: “Thưa ngài, thật quý hóa thay!”

II. PALI

16. Thero āha: "dukkaraṃ mahārāja bhagavatā katanti". 
"Kimpana bhante nāgasena bhagavatā dukkaraṃ katanti?"
"Dukkaraṃ mahārāja bhagavatā kataṃ imesaṃ arūpinaṃ cittacetasikānaṃ dhammānaṃ ekārammaṇe vattamānānaṃ vavatthānaṃ akkhātaṃ 'ayaṃ phasso, ayaṃ vedanā, ayaṃ saññā, ayaṃ cetanā, idaṃ citta'nti". 
"Opammaṃ karohī" ti. 
"Yathā mahārāja kocideva puriso nāvāya mahāsamuddaṃ ajjhogāhitvā. Hatthapuṭena udakaṃ gahetvā, jivhāya sāyitvā, jāneyyānu kho mahārāja so puriso 'idaṃ gaṅgāya udakaṃ, idaṃ yamunāya udakaṃ, idaṃ aciravatiyā udakaṃ, idaṃ sarabhuyā udakaṃ, idaṃ mahiyā udakanti?" 

"Dukkaraṃ bhante jānitunti". 

"Tato dukkarataraṃ kho mahārāja bhagavatā kataṃ imesaṃ arūpīnaṃ cittacetasikānaṃ dhammānaṃ ekārammaṇe vattamānānaṃ vavatthānaṃ akkhātaṃ 'ayaṃ phasso, ayaṃ vedanā, ayaṃ saññā, ayaṃ cetanā, idaṃ cittanti". "Suṭṭhu bhante"ti rājā abbhanumodi. 

III. TIENG DUC

4. Kapitel

2.7. Arūpadhammavavattanavaggo

Mil. 3.4.13. Eine schwierige Aufgabe - 2.7.12. Samuddapañho


Der Ordensältere sprach: "Eine gar schwierige Aufgabe, o König, hat der Erhabene gelöst."
"Welche denn, ehrwürdiger Nāgasena?"
"Etwas Schwieriges, o König, wurde vom Erhabenen darin geleistet, daß er bei diesen unkörperlichen Vorgängen, nämlich dem Bewußtsein und den Bewußtseinsfaktoren, die mit einem einzigen Objekt auftreten, ihre Analyse darlegte: Dies ist Sinneneindruck, dies ist Gefühl, dies ist Wahrnehmung, dies ist Wille, dies ist Bewußtsein."
"Gib mir ein Gleichnis hierzu!"
"Nimm an, o König, ein Mann führe mit seinem Boote auf die hohe See hinaus, schöpfte dort mit der hohlen Hand etwas Wasser und kostete es. Würde da wohl, o König, jener Mann unterscheiden können, ob dieses Wasser aus dem Ganges stammt oder aus der Jumnā oder der Aciravatī oder der Sarabhū oder der Mahī?"
"Schwerlich würde er das können, o Herr."
"Eine aber noch viel schwierigere Aufgabe als diese, o König, hat der Erhabene gelöst, indem er bei diesen unkörperlichen Vorgängen, nämlich dem Bewußtsein und den Bewußtseinsfaktoren, die mit einem einzigen Objekt auftreten, ihre Analyse darlegte: Dies ist Sinneneindruck, dies ist Gefühl, dies ist Wahrnehmung, dies ist Wille, dies ist Bewußtsein."
"Ja, vortrefflich, o Herr!" stimmte da der König erfreut bei.

--
IV. SU* GIOI NGHIEM DICH:

khong thay

V. TIENG ANH


16. The elder said, “A hard thing has been done by the
Blessed One; the distinguishing of all those mental conditions
that depend on an organ of sense, showing such and
such is contact, such is feeling, such is perception, such is
intention and such is the mind (citta).”
“Give me an illustration.”
“If a man were to take a handful of water from the
ocean and tasting it could say, ‘This water is from the
Ganges, this from the Jumna, this from the Gandak, this
from the Sarabhu, and this from the Mahi.’ More difficult
than this is the distinguishing of those mental states that
accompany any one of the senses.” Since it was midnight
the king made offerings to Nàgasena and the king said,
“Like a lion in a golden cage longs only for freedom, so do
I long for the monk’s life but I would not live long, so many
are my enemies.”
Then Nàgasena, having solved the questions put by
King Milinda, arose from his seat and returned to the
hermitage. Not long after Nàgasena had gone, King
Milinda reflected on the questions and answers and
concluded, “Everything was rightly asked by me and
everything was properly answered by Nàgasena.” Back at
his hermitage, Nàgasena reflected and concluded in a
similar manner.
—}{—


VI. BAN DICH CUA CAO HUU DINH

62. Phật làm được việc khó làm
Na Tiên nói:
-- Phật làm được việc rất khó làm và pháp Phật rất huyền diệu.
-- Việc gì mà khó làm và huyền diệu?
-- Lời Phật nói soi rõ tận tim gan con ngưòi. Ngài phân biệt được hết các
pháp vô hình vô tướng ở trong mỗi giác quan của con người, từ việc mắt
thấy, tai nghe đến những ý nghĩ thầm kín sâu xa nhất.
-- Xin cho ví dụ.
-- Ví như có người ngậm một ngụm nước biển vào miệng. Thử hỏi người ấy
có phân biệt được trong ngụm nước đương ngậm ấy có mấy phần là nước
suối, mấy phần là nước khe, mấy phần là nước sông nọ, mấy phần là nước
sông kia không?
-- Các thứ ấy hợp thành một, quả thật khó mà nhận ra.
-- Ðối với việc trước mắt mà còn khó như thế, huống nữa là đối với các pháp
vô hình vô tướng trong con người, từ tâm niệm đến mắt thấy, từ tâm niệm
đến tai nghe, mũi ngửi, lưỡi nếm, thân sờ, ý nghĩ? Vậy mà Phật đều phân
biệt và giảng giải rõ ràng từng pháp một. Vì vậy cho nên bần tăng mới nói
rằng pháp Phật rất huyền diệu và Phật đã làm được việc rất khó làm.
-- Hay thay! Hay thay!

Thứ Tư, 4 tháng 9, 2013

TRI TUE MOI CO THE CAT /Assāsapassāsanirodhapañho/ MILINDA VAN DAO




MILINDAPAÑHAPĀLI

MILINDA VẤNĐẠO


Assāsapassāsanirodhapañho



00. TU VUNG:





I SU* INDACANDA DICH:




VII. PHẨM XÁC ĐỊNH CÁC PHÁP VÔ SẮC


14. Đức vua đã nói rằng: “Thưa ngài Nāgasena, có thể cắt vật hoàn toàn vi tế không?”
“Tâu đại vương, đúng vậy. Có thể cắt vật hoàn toàn vi tế.”
“Thưa ngài, vậy cái gì là hoàn toàn vi tế?”
“Tâu đại vương, pháp là hoàn toàn vi tế. Tâu đại vương, không phải tất cả các pháp đều là vi tế. Tâu đại vương, ‘vi tế’ hay ‘thô cứng,’ điều này là sự diễn tả đối với các pháp. Bất cứ vật gì có thể cắt được thì cắt toàn thể vật ấy bằng tuệ. Không có việc cắt bằng tuệ lần thứ nhì.”
“Thưa ngài Nāgasena, ngài thật khôn khéo.”

II. PALI

14. Rājā āha: bhante nāgasena sakkā sabbasukhumaṃ jinditunti?"
"Āma mahārāja, sakkā sabbāsukhumaṃ chinditunti". 
"Kimpana bhante sabbasukhumanti? Dhammo kho mahārāja sabbasukhumo. Na kho mahārāja dhammā sabbe sukhumā sukhumanti vā thūlanti vā mahārāja dhammānametamadhivacanaṃ. Yaṃ kiñci chinditabbaṃ, sabbaṃ taṃ paññāya chindati. Natthi dutiyaṃ paññāya chedananti". 
"Kallo'si bhante nāgasenā" ti. 

III. TIENG DUC

4. Kapitel

2.7. Arūpadhammavavattanavaggo

Mil. 3.4.11. Teilbarkeit - 2.7.11. Assāsapassāsanirodhapañho


Der König sprach "Kann man wohl, ehrwürdiger Nāgasena, das Allersubtilste teilen?"
"Freilich kann man das, o König."
"Was ist nun aber, o Herr, das Allersubtilste?"
"Der Dhamma (Gesetz, Lehre), o König, ist das Allersubtilste. Doch sind nicht etwa alle Dhammas (Erscheinungen, Dinge) subtil; die Dhammas werden entweder als subtil, oder als grob, bezeichnet. Alles aber, was irgendwie teilbar ist, kann nur durch die Weisheit geteilt werden; eine andere Teilung als durch Weisheit gibt es nicht."
"Klug bist du, ehrwürdiger Nāgasena!"


--
IV. SU* GIOI NGHIEM DICH:

V. TIENG ANH


14. “Is it possible to dissect even the most subtle thing?”
“Yes, O king. Wisdom is able to dissect every subtle
thing.”
“What is meant by every subtle thing?”
“Dhamma55 is everything subtle. However, not all
dhammas are subtle, some are coarse. Subtle and coarse are
only concepts. Whatever is divisible can be divided by
wisdom. There is nothing else that can dissect wisdom.”

--
55. Dhamma here is a technical term meaning phenomenon or state. Elsewhere it also
means truth, law, doctrine.



VI. BAN DICH CUA CAO HUU DINH

60. Trí tuệ soi thấu tất cả.
Vua hỏi:
-- Bạch Ðại đức, người đắc đạo có thể tư duy mà thấu hết được sự vật sâu
kín chăng?
-- Tâu Ðại vương, được. Pháp Phật sâu xa mầu nhiệm phân tích đủ hết mọi
sự, nhưng không thể cân nhắc suy lường được mọi sự. Chỉ có trí tuệ mới làm
được việc đó.

Thứ Ba, 3 tháng 9, 2013

TICH TIEU THANH DAI/ Samuddaekarasapañho/ MILINDA VAN DAO




MILINDAPAÑHAPĀLI

MILINDA VẤNĐẠO


Samuddaekarasapañho



00. TU VUNG:





I SU* INDACANDA DICH:




VII. PHẨM XÁC ĐỊNH CÁC PHÁP VÔ SẮC


13. Đức vua đã nói rằng: “Thưa ngài Nāgasena, vì lý do gì mà biển có một vị là vị của muối?”
“Tâu đại vương, điều đã được tồn tại từ lâu là đối với nước thì biển có một vị là vị của muối.”
“Thưa ngài Nāgasena, ngài thật khôn khéo.”


II. PALI

13. Rājā āha: bhante nāgasena, kena kāraṇena samuddo ekaraso loṇaraso?" Ti. 
"Cirasaṇṭhitattā kho mahārāja udakassa samuddo ekaraso loṇaraso" ti. 
"Kallo'si bhante nāgasenā" ti.

III. TIENG DUC

4. Kapitel

2.7. Arūpadhammavavattanavaggo

khong thay


--
IV. SU* GIOI NGHIEM DICH:
82. Biển- Đại đức có nhắc đến biển. Tại sao người ta gọi là biển trong khi nó cũng chỉ là nước thôi?
- Sở dĩ gọi là biển vì trong đó có nước hòa với muối, nên nước biển thường có vị mặn.
- Tại sao nó lại mặn?
- Vì nó tích tụ quá lâu ngày, lại tích lũy quá nhiều xương cốt của các loài thủy tộc khiến nước trở nên mặn, tâu đại vương!
- Chỉ đơn giản thế thôi ư?
- Vâng, chỉ có thế là đủ hiểu rồi, còn truy nguyên đến tận gốc cho rõ lý do thì tất là trùng trùng nhân duyên tương tác, tương thành.
- Đúng vậy.

V. TIENG ANH


13. “Why is the ocean all of one taste?”
“Because it has stood for so long.”54
--
54. cf. A. iv. 203 “Just as the ocean is of one taste, the taste of salt; so the Dhamma is of one
taste, the taste of freedom [from suffering].”
--




VI. BAN DICH CUA CAO HUU DINH

59. Biển
Vua hỏi:
-- Tâu Ðại đức vì sao gọi là biển? Nước là biển chăng?
-- Tâu Ðại vương, sở dĩ gọi là biển vì trong đó có nửa phần nước và nửa
phần muối.
-- Vì sao nước biển lại mặn?
-- Vì bị chứa đựng lâu ngày, cộng thêm có xác cá, rùa, cua, ốc v.v. tan rã và
tiết rỉ ra, thấm vào nước khiến nước ấy trở nên mặn.

Thứ Hai, 2 tháng 9, 2013

BIEN/ MILINDA VAN DAO



MILINDAPAÑHAPĀLI

MILINDA VẤNĐẠO




00. TU VUNG:





I SU* INDACANDA DICH:




VII. PHẨM XÁC ĐỊNH CÁC PHÁP VÔ SẮC


12. Đức vua đã nói rằng: “Thưa ngài Nāgasena, điều được gọi là ‘biển, biển.’ “Vì lý do gì nước được gọi là ‘biển’?”
Vị trưởng lão đã nói rằng: “Tâu đại vương, nước chừng nào thì muối chừng ấy, muối chừng nào thì nước chừng ấy; vì thế được gọi là ‘biển’.”
“Thưa ngài Nāgasena, ngài thật khôn khéo.”
II. PALI

12. Rājā āha: "bhante nāgasena 'samuddo samuddo' ti vuccati. Kena kāraṇena udakaṃ 'samuddo'ti vuccatī?" Ti. [PTS Page 086] [\q 86/] 
Thero āha: "yattakaṃ mahārāja udakaṃ tattakaṃ loṇaṃ, yattakaṃ loṇaṃ tattakaṃ udakaṃ, tasmā samudo'ti vuccatī" ti. 
 
"Kallo si bhante nāgasenā" ti.

III. TIENG DUC

4. Kapitel

2.7. Arūpadhammavavattanavaggo

khong thay


--
IV. SU* GIOI NGHIEM DICH:
82. Biển- Đại đức có nhắc đến biển. Tại sao người ta gọi là biển trong khi nó cũng chỉ là nước thôi?
- Sở dĩ gọi là biển vì trong đó có nước hòa với muối, nên nước biển thường có vị mặn.
- Tại sao nó lại mặn?
- Vì nó tích tụ quá lâu ngày, lại tích lũy quá nhiều xương cốt của các loài thủy tộc khiến nước trở nên mặn, tâu đại vương!
- Chỉ đơn giản thế thôi ư?
- Vâng, chỉ có thế là đủ hiểu rồi, còn truy nguyên đến tận gốc cho rõ lý do thì tất là trùng trùng nhân duyên tương tác, tương thành.
- Đúng vậy.

V. TIENG ANH


12. “Why is the ocean so called?”
“Because it is a uniform mixture of salt and water.”
(Sama = even, Udda = water, Samudda = ocean).
--



VI. BAN DICH CUA CAO HUU DINH

59. Biển
Vua hỏi:
-- Tâu Ðại đức vì sao gọi là biển? Nước là biển chăng?
-- Tâu Ðại vương, sở dĩ gọi là biển vì trong đó có nửa phần nước và nửa
phần muối.
-- Vì sao nước biển lại mặn?
-- Vì bị chứa đựng lâu ngày, cộng thêm có xác cá, rùa, cua, ốc v.v. tan rã và
tiết rỉ ra, thấm vào nước khiến nước ấy trở nên mặn.

Chủ Nhật, 1 tháng 9, 2013

NGUNG HOI THO/ Dīghaṭṭhipañho/ MILINDA VAN DAO



MILINDAPAÑHAPĀLI

MILINDA VẤNĐẠO




00. TU VUNG:





I SU* INDACANDA DICH:




VII. PHẨM XÁC ĐỊNH CÁC PHÁP VÔ SẮC


11. Đức vua đã nói rằng: “Thưa ngài Nāgasena, ngài nói như vầy: ‘Có thể ngưng các hơi thở ra hơi thở vào?”
“Tâu đại vương, đúng vậy. Có thể ngưng các hơi thở ra hơi thở vào.”
“Thưa ngài Nāgasena, làm thế nào có thể ngưng các hơi thở ra hơi thở vào?”
“Tâu đại vương, đại vương nghĩ gì về điều này? Đại vương đã được nghe trước đây người nào đang ngáy không?”
“Thưa ngài, đúng vậy. Đã được nghe trước đây.”  
“Tâu đại vương, phải chăng âm thanh ấy có thể ngưng lại khi cơ thể được khom vào?”
“Thưa ngài, đúng vậy. Có thể ngưng lại.”
“Tâu đại vương, bởi vì âm thanh ấy có thể ngưng lại khi cơ thể được khom vào là đối với người có thân chưa được tu tập, có giới chưa được tu tập, có định chưa được tu tập, có tuệ chưa được tu tập. Trái lại, đối với người có thân đã được tu tập, có giới đã được tu tập, có định đã được tu tập, có tuệ đã được tu tập, đã chứng đạt tứ thiền, phải chăng hơi thở ra hơi thở vào của người này sẽ không được ngưng lại?”
“Thưa ngài Nāgasena, ngài thật khôn khéo.”
II. PALI

11. Rājā āha: "bhante nāgasena, tumhe evaṃ bhaṇatha 'sakkā assāsapassāse nirodhetunti?"
"Āma mahārāja, sakkā assāsapassāse nirodhetunti"
"Kathambhante nāgasena sakkā assāsapassāse nirodhetunti?"
"Taṃ kimmaññasi mahārāja sutapubbo te koci kākacchamāno?" Ti. 
"Āma bhante, sutapubbo" ti. 
"Kinnukho mahārāja so saddo kāye namite virameyyā?" Ti. 
"Āma bhante virameyyā" ti, 
"So hi nāma mahārāja saddo abhāvitakāyassa abhāvitasīlassa abhāvitacittassa abhāvitapaññassa kāye namite viramissati kimpana bhāvitakāyassa bhāvitasīlassa bhāvitacittassa bhāvitapaññassa catutthajjhānaṃ samāpannassa assāsapassāsā na nirujjhissantī?" Ti. 
"Kallo'si bhante nāgasenā' ti. 

III. TIENG DUC

4. Kapitel

2.7. Arūpadhammavavattanavaggo

Mil. 3.4.10. Aufhebung des Atems - 2.7.10. Dīghaṭṭhipañho


Der König sprach: "Ihr sagt da, ehrwürdiger Nāgasena, daß es möglich sei, Ein- und Ausatmung aufzuheben."
"Ja, o König, das kann man auch."
"Auf welche Weise aber bringt man das zustande, ehrwürdiger Nāgasena?"
"Sage, König, du hast doch wohl schon irgend einen Menschen schnarchen hören?"
"Gewiß, o Herr."
"Wenn nun ein solcher, o König, sich mit dem Körper umdreht, hört da nicht wohl alsbald das Schnarchen auf?"
"Gewiß, o Herr."
"Wenn nun aber bei einem, o König, der sich in Hinsicht auf Körper, Sittlichkeit, Geist und Weisheit noch gar nicht geübt hat, schon infolge einer bloßen Körperdrehung jenes Geräusch aufhört, warum sollte denn da bei einem, der sich in diesen Dingen geübt hat, durch den Eintritt in die vierte Vertiefung nicht auch die Ein- und Ausatmung zur Aufhebung gelangen können?"
    (Die zeitweilige Aufhebung des Atems vollzieht sich nämlich beim Eintritt in die vierte Vertiefung, jhāna)
"Klug bist du, ehrwürdiger Nāgasena!"

--
IV. SU* GIOI NGHIEM DICH:
83. Ngưng hơi thở- Thưa đại đức, các sa môn Thích tử có thuyết rằng, nếu nhập định đến một độ sâu nào đó người ta có thể ngưng hơi thở mà vẫn không chết?
- Đúng vậy.
- Đại đức có thể cắt nghĩa được chăng?
- Vâng, nhưng đại vương có biết các loại hơi thở thường liên hệ với tâm con người như thế nào không?
- Quả thật chưa biết.
- Vậy thì đại vương hãy nghe đây. Người mà tâm địa nóng nảy, độc ác, xan tham, nhiều mê si thì hơi thở của họ thô tháo, dồn dập, đứt quảng, nặng nề. Còn người tâm an ổn, vắng lặng, thư thái, mát mẻ thì hơi thở nhẹ nhàng, điều hòa, diu và sâu. Đại vương có biết điều đó chăng?
- Thưa, có biết.
- Thế người ngủ mà thường ngáy thì ra sao?
- Có trường hợp người ban ngày làm việc nhiều, tối ngủ mê mà ngáy. Có người ham ăn, mê ngủ, đầu óc rỗng không, to mập, ngủ thường ngáy. Có người chất phát, vô tư, không lo, không nghĩ, nằm ngủ thường ngáy. Có người thân bệnh hoạn, tâm không được tu tập, ngủ thường ngáy - thưa đại đức.
- Nhưng nói chung thì ngáy, hơi thở họ ra sao? Ngủ mà ngáy thì tốt hay xấu?
- Khi ngáy, hơi thể nặng nề, thô trọc; biểu hiện trạng thái tâm không yên tĩnh nên đa phần là xấu.
- Đúng vậy. Còn người khi sắp chết, hơi thể khò khè, phát ra tiếng kêu ức ức hoặc vật mình vật mẩy, hoặc rống như trâu bò hoặc kêu như heo bị chọc tiết là sao?
- Đấy là biểu hiện một cái tâm buông lung, phóng dật, thân khẩu ý tự tung tự tác làm càn, làm quấy, làm dữ, không có giới, không có định, không có trí. Còn những biểu hiện kèm theo như kêu rống là do tạo ác nghiệp quá nặng... Chẳng hay trẫm nghĩ như thế có đúng không, đại đức?
- Hoàn toàn đúng. Cho nên hơi thở càng thô, tâm càng thô, hơi thở càng tế, tâm càng tế. Những vị tỳ kheo càng đi sâu vào thiền định thì thân an tịnh, tâm sẽ an tịnh. Thân tâm càng an tịnh thì hơi thở càng lúc càng dịu nhẹ, vi tế. Đến một lúc nào đó thân hoàn toàn chỉ tịnh thì tâm cũng hoàn toàn chỉ tịnh. Lúc ấy hơi thở cũng mất luôn, chấm dứt luôn hơi thở nhưng sự sống, sức nóng vẫn còn tồn tại.
- Có thể là đúng vì nghe rất hợp lý.
- Đấy không phải là cái lý mà là sự thật. Các tỳ kheo nhập tứ thiền có thể ngưng hơi thở, các vị Thánh nhập định diệt thọ, tưởng - không những các ngài chỉ ngưng hơi thở mà còn ngưng luôn cả cảm giác và tri giác đấy, tâu đại vương!
- Cảm ơn đại đức đã cho trẫm mở rộng kiến văn.
Đại đức Na-tiên mỉm cười, chỉnh thêm một lượt nữa:
- Đấy không chỉ là kiến văn mà là "sự thật" khá thâm sâu của giáo pháp, tâu đại vương!
- Thật là kỳ diệu.

V. TIENG ANH


11. “Is it possible to suppress the respiration?”
“Yes it is. As it is possible to stop the snoring of one of
undeveloped mind by bending his body, so it is possible for
one of well developed mind to suppress the respiration.”
--



VI. BAN DICH CUA CAO HUU DINH

58. Ngừng hơi thở
Vua hỏi:
-- Bạch Ðại đức, các sa môn trong hàng ngũ của Ðại đức bảo rằng họ có thể
ngưng hơi thở. Làm sao ngưng được?
-- Thưa có. Tâu Ðại vương, Ðại vương đã từng nghe người ngũ ngáy chưa?
-- Thưa có.
-- Khi trở mình người ấy ngưng ngáy, phải không?
-- Thưa phải.
-- Ðấy Ðại vương thấy chưa? Người thường chưa từng học đạo, chưa chế
phục được tác động của thân và khẩu, mà chỉ bằng một cái trở mình cũng đủ
ngưng được tiếng ngáy. Huống là người đã dày công tu luyện, từng khắc
phục được tác động của thân và khẩu, đã quy nhứt được cái tâm, đã chứng
được phép tứ thiền, mà lại không ngưng được hơi thở hay sao?